Với người đi trước, nước đầu tiên của ván caro là nước duy nhất được đặt trên một bàn cờ hoàn toàn trống. Không có mối đe doạ nào để chặn, không có thế nào để nối. Vì vậy nhiều người đặt nó một cách tuỳ ý. Nhưng nước đầu tiên định hình không gian của cả ván — nó quyết định ván cờ sẽ diễn ra ở vùng nào của bàn, và vùng đó có đủ chỗ cho những gì bạn muốn xây hay không.
Bài này giải thích vì sao trung tâm là lựa chọn tốt nhất cho nước đầu, khi nào đặt lệch một chút vẫn ổn, và những nước đầu nên tránh.
Trung tâm: nhiều hướng nhất
Trên bàn 15×15, ô trung tâm là h8. Một quân đặt ở h8 có đủ bảy ô trống theo mỗi phía của cả bốn hướng: ngang, dọc, chéo xuống, chéo lên. Nói cách khác, mọi dãy năm đi qua h8 đều nằm trọn trong bàn cờ với rất nhiều cách xếp.
So sánh với một quân đặt ở góc, ví dụ a1: theo hàng ngang chỉ phát triển được về bên phải, theo cột dọc chỉ lên trên, theo đường chéo chỉ một hướng, và đường chéo còn lại không có chỗ. Quân ở góc có ít cách tham gia vào một dãy năm hơn hẳn.
Vì sao "nhiều hướng" lại quan trọng?
Trong caro, người thắng thường là người tạo được đòn kép — hai mối đe doạ cùng lúc. Đòn kép cần các quân của bạn tham gia vào nhiều dãy theo nhiều hướng khác nhau. Một quân có nhiều hướng phát triển là một quân có nhiều khả năng trở thành "giao điểm" của hai dãy — chính là ô tạo đòn kép sau này.
Nước đầu ở trung tâm không làm bạn thắng ngay, nhưng nó giữ cho mọi khả năng đều mở.
Lệch tâm một chút có sao không?
Không sao. Trên bàn 15×15, đặt nước đầu ở bất kỳ ô nào trong vùng quanh trung tâm — ví dụ từ f6 tới j10 — đều vẫn cho đủ không gian phát triển. Khác biệt giữa h8 và g7 là rất nhỏ trong thực tế.
Một số người cố ý lệch tâm một chút để tránh những thế khai cuộc quen thuộc mà đối phương có thể đã chuẩn bị. Với người chơi phổ thông, điều này không quan trọng. Với người mới, cứ đặt ở h8 cho đơn giản.
Trên vở ô ly, nơi bàn cờ gần như không có mép, khái niệm "trung tâm" mờ đi: bất kỳ ô nào ở giữa trang đều như nhau. Nhưng trên bàn cờ của trang 15×15, mép bàn là thật, và trung tâm có ý nghĩa.
Những nước đầu nên tránh
Sát mép bàn
Một nước đầu ở hàng 1, hàng 15, cột a hoặc cột o tự cắt mất gần một nửa số hướng phát triển. Đối phương chỉ cần đặt quân ở phía trong để giành thế chủ động ở vùng rộng hơn.
Ở góc bàn
Tệ hơn nữa. Quân ở góc chỉ có ba hướng, và cả ba đều chạy thẳng vào vùng mà đối phương có thể kiểm soát.
Cách mép hai ba ô
Không tệ bằng sát mép, nhưng vẫn làm một phía của bàn cờ trở nên chật. Khi ván cờ phát triển về phía đó, các dãy của bạn sẽ chạm mép sớm.
Nước đầu ảnh hưởng tới nước thứ hai ra sao
Khi X đặt ở trung tâm, O thường đáp ngay sát bên — thẳng cạnh hoặc chéo cạnh. Hai kiểu đáp này dẫn tới hai nhóm thế khai cuộc khác nhau, được gọi là khai cuộc trực tiếp và gián tiếp. Chi tiết trong bài nước thứ hai trong caro và bài khai cuộc trực tiếp và gián tiếp.
Nếu X đặt nước đầu lệch về một phía, O có thể đáp theo cách "đẩy" ván cờ về phía mép gần hơn — một cách chơi hơi khó chịu cho X.
Nước đầu khi cầm O
Nếu bạn cầm O, bạn không có "nước đầu tiên" trên bàn trống — X đã đi trước. Nước đầu tiên của bạn là nước thứ hai của ván. Lúc này câu hỏi không còn là "trung tâm hay không", mà là "đặt sát X theo kiểu nào". Xem bài khai cuộc khi cầm O.
Luật chặn hai đầu có thay đổi gì không?
Không nhiều ở nước đầu tiên. Dưới cả hai luật, trung tâm vẫn là nơi tốt nhất. Khác biệt của luật chặn hai đầu thể hiện rõ hơn ở những nước sau, khi các dãy bắt đầu bị chặn.
Thử trên bàn cờ
Trên bàn cờ của trang, khi cầm X và đi trước, hãy thử một thí nghiệm nhỏ: chơi năm ván với nước đầu ở h8, rồi năm ván với nước đầu ở một góc. Bạn sẽ thấy ngay sự khác biệt về không gian — và có lẽ cả về số ván thắng.
Nếu đã đăng nhập, các ván được lưu lại để bạn so sánh.
Nước đầu tiên và tâm lý ván cờ
Có một khía cạnh ít được nói tới: nước đầu tiên còn là một thông điệp. Khi bạn đặt nước đầu dứt khoát ở trung tâm, bạn cho đối phương thấy mình biết mình đang làm gì. Khi bạn đặt nước đầu ở một chỗ lạ, đối phương có thể đoán bạn là người mới — hoặc nghi ngờ bạn đang chuẩn bị một cái bẫy.
Với người chơi phổ thông, đừng nghĩ quá nhiều về điều này. Nhưng khi chơi online với người lạ, một nước đầu vững vàng giúp ván cờ bắt đầu trong tư thế tự tin.
Câu hỏi thường gặp
Nước đầu tiên nhất thiết phải ở trung tâm không?
Không bắt buộc, nhưng trung tâm hoặc vùng quanh trung tâm là lựa chọn tốt nhất vì cho nhiều hướng phát triển nhất.
Ô trung tâm của bàn 15×15 là ô nào?
Ô h8 — cột thứ tám từ trái, hàng thứ tám từ dưới lên.
Đặt nước đầu ở góc có thắng được không?
Có thể, nhất là với đối thủ yếu, nhưng bạn tự làm khó mình vì mất nhiều hướng phát triển.
Trên vở ô ly thì nước đầu đặt ở đâu?
Ở khoảng giữa trang, để các hướng đều có chỗ. Vì vở gần như không có mép nên vị trí chính xác ít quan trọng hơn.
Nước đầu có ảnh hưởng nhiều tới kết quả ván không?
Một mình nó thì không quyết định, nhưng nó tạo nền cho mọi thứ sau đó. Nước đầu tệ khiến những nước sau khó khăn hơn.
