Nếu bạn đã chơi caro lâu và bắt đầu tìm hiểu các giải thi đấu quốc tế, sớm muộn bạn sẽ gặp từ renju. Renju là một biến thể của gomoku, với một điểm khác biệt lớn: người đi trước bị cấm đi một số nước. Bài này giải thích renju là gì, các nước cấm hoạt động ra sao, và vì sao luật này ra đời.
Vì sao cần luật cấm
Trong mọi trò chơi xếp năm quân, người đi trước có lợi thế một nhịp. Ở gomoku tự do trên bàn 15×15, lợi thế này đã được chứng minh bằng máy tính là đủ để người đi trước thắng nếu chơi hoàn hảo. Một trò chơi mà một bên chắc thắng thì không còn công bằng cho thi đấu.
Renju giải quyết điều đó bằng cách hạn chế người đi trước: một số hình rất mạnh mà người đi trước hay dùng để thắng bị cấm. Người đi sau không bị cấm gì.
Ai là người đi trước
Trong renju, bên đi trước cầm quân Đen, bên đi sau cầm quân Trắng. Đen là bên bị cấm. Trên Caro Việt, bàn caro dùng X và O, với X đi trước; nhưng khi đọc tài liệu renju, bạn sẽ gặp Đen và Trắng.
Ba loại nước cấm của Đen
1. Ba-ba (còn gọi là 3×3). Một nước tạo cùng lúc hai hàng ba mở. Trong caro thường, đây là một đòn kép thắng. Trong renju, Đen không được đi nước này.
2. Bốn-bốn (còn gọi là 4×4). Một nước tạo cùng lúc hai hàng bốn. Cũng là đòn kép thắng trong caro thường, nhưng bị cấm với Đen trong renju.
3. Quá năm. Một nước tạo sáu quân trở lên liền nhau. Đen không thắng bằng quá năm; nước đó bị cấm.
Đen thắng bằng cách nào
Đen vẫn thắng bằng đúng năm quân liền nhau, và vẫn được dùng đòn kép loại bốn-ba: một nước tạo một hàng bốn và một hàng ba mở. Bốn-ba không bị cấm. Vì vậy trong renju, kỹ thuật tấn công quan trọng nhất của Đen là tạo bốn-ba, trong khi tránh vô tình đi vào ba-ba hoặc bốn-bốn.
Trắng không bị cấm gì
Trắng được dùng mọi đòn: ba-ba, bốn-bốn, và thắng bằng năm quân hoặc nhiều hơn. Một chiến thuật thú vị của Trắng là ép Đen vào nước cấm: tạo thế sao cho ô duy nhất Đen cần đi để chặn lại là một ô cấm với Đen. Khi đó Đen không chặn được.
Một ví dụ về ép vào nước cấm
Hình dung Đen có một hàng ba mở, và Trắng cần phòng thủ. Thay vì chặn thẳng, Trắng tạo một hàng bốn của mình, buộc Đen phải chặn. Ô duy nhất để chặn hàng bốn đó lại đúng là ô mà nếu Đen đặt quân vào, Đen sẽ vô tình có hai hàng ba mở cùng lúc: một nước ba-ba, bị cấm. Đen không thể chặn, và Trắng thắng ở nước sau. Đây là loại đòn chỉ tồn tại trong renju, và là lý do người chơi renju cầm Đen phải luôn nhìn trước xem những ô mình có thể phải đi tới có bị cấm không.
Đi nước cấm thì sao
Trong thi đấu renju, nếu Đen đi một nước cấm, Đen có thể bị xử thua. Trên các phần mềm renju, nước cấm thường được đánh dấu và không cho đi. Chi tiết xử lý có thể khác nhau tuỳ quy định của từng giải, nên khi chơi renju nghiêm túc hãy đọc quy định của nơi tổ chức.
Renju còn có luật khai cuộc
Luật cấm làm giảm lợi thế của Đen, nhưng chưa đủ để cân bằng hoàn toàn. Vì vậy renju thi đấu còn dùng thêm luật khai cuộc: vài nước đầu tiên được đặt theo một quy trình có lựa chọn qua lại giữa hai bên, để không bên nào tự chọn được thế mở có lợi. Có nhiều luật khai cuộc khác nhau đã được dùng trong lịch sử renju, và chúng thay đổi theo thời gian.
Renju khác caro Việt Nam thế nào
- Luật chặn hai đầu: caro Việt Nam thường có; renju không có.
- Nước cấm: caro không có; renju cấm Đen đi ba-ba, bốn-bốn, quá năm.
- Bàn cờ: caro trên giấy gần như không giới hạn; renju dùng bàn 15×15.
- Khai cuộc: caro tự do; renju có luật khai cuộc riêng trong thi đấu.
Người chơi caro làm quen renju thế nào
- Nắm chắc bốn-ba. Đây là vũ khí chính của Đen. Nếu bạn quen tấn công bằng ba-ba trong caro, cần tập chuyển sang bốn-ba.
- Tập nhìn nước cấm của chính mình. Trước mỗi nước, kiểm tra xem nó có tạo hai hàng ba mở hay hai hàng bốn không.
- Khi cầm Trắng, tìm cách ép Đen vào nước cấm. Đây là kỹ năng không có trong caro.
- Đọc tài liệu tiếng Anh. Phần lớn tài liệu renju là tiếng Anh hoặc các thứ tiếng khác. Bài thuật ngữ gomoku tiếng Anh sẽ giúp ích.
Có nên chơi renju không
Renju hợp với người đã chơi caro khá lâu và muốn một thử thách sâu hơn. Nếu bạn mới chơi, hãy bắt đầu với caro, luật chặn hai đầu hoặc tự do, trên bàn caro của Caro Việt. Kỹ năng cơ bản như chặn đúng chỗ và tạo đòn kép là nền tảng cho cả renju sau này.
Xem thêm caro và gomoku khác gì và mục caro, gomoku và renju.
Câu hỏi thường gặp
Renju là gì?
Là một biến thể của gomoku trên bàn 15×15, trong đó người đi trước (Đen) bị cấm đi ba-ba, bốn-bốn và quá năm, để cân bằng lợi thế đi trước.
Vì sao Đen bị cấm mà Trắng thì không?
Vì người đi trước có lợi thế lớn. Luật cấm chỉ áp dụng cho Đen để làm giảm lợi thế đó.
Đen thắng bằng cách nào trong renju?
Bằng đúng năm quân liền nhau, và thường qua đòn bốn-ba, vì bốn-ba không bị cấm.
Trắng có được thắng bằng sáu quân không?
Có. Trắng không bị cấm quá năm.
Người mới có nên chơi renju ngay?
Nên bắt đầu với caro hoặc gomoku để nắm vững kỹ năng cơ bản, rồi mới chuyển sang renju.
